Finansman Gider Kısıtlamasında Kritik Nokta: Yabancı Kaynak / Öz Kaynak Hesabı Hangi Bilanço Üzerinden Yapılmalı?
Temel soru şudur:
👉 Yabancı kaynak / öz kaynak oranı, vergi ve diğer yasal yükümlülükler hesaplanmadan önce mi, yoksa sonra mı dikkate alınacaktır?
Yasal Dayanak ve Genel Çerçeve
Finansman gider kısıtlamasının temel dayanağı:
Kurumlar Vergisi Kanunu md. 11/1-i
Bu düzenlemeye göre:
- Yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde
- Aşan kısma isabet eden finansman giderlerinin
- Cumhurbaşkanı tarafından belirlenen oranı (%10)
kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) olarak dikkate alınır.
Tebliğ Ne Diyor?
1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği açık bir çerçeve çiziyor:
- Her geçici vergi döneminde ve yıl sonunda
- VUK’a göre çıkarılan bilanço esas alınacak
- Finansman gider kısıtlaması öncesi bilanço dikkate alınacak.
Özelgenin Getirdiği Netlik
Ankara Defterdarlığı tarafından verilen bir özelgeye göre:
👉 Finansman gider kısıtlaması hesaplamasında kullanılacak yabancı kaynak / öz kaynak oranı,
📌 vergi ve diğer yasal yükümlülükler hesaplanmadan önceki bilanço üzerinden belirlenmelidir.
Teknik Açıklama: Neden “Önceki Bilanço”?
Bunun nedeni muhasebe ve vergi tekniği açısından oldukça nettir:
- Finansman gider kısıtlaması, kazancın tespiti aşamasında yapılan bir düzeltmedir.
- Vergi karşılığı ise kazanç hesaplandıktan sonra oluşur.
Dolayısıyla:
👉 Vergi karşılığı gibi kalemler, FGK hesabını etkilememelidir.
Uygulamada Yapılan Yaygın Hata
Sahada sık görülen yanlış uygulama:
❌ Dönem sonu bilançosuna
- Kurumlar vergisi karşılığı
- Diğer yasal yükümlülükler
eklendiikten sonra oran hesaplanması
Bu yaklaşım:
- Öz kaynağı düşürür.
- Yabancı kaynak oranını yapay olarak artırır.
- Fazladan KKEG oluşmasına neden olabilir.
Doğru Uygulama Adımları
Finansman gider kısıtlaması hesaplanırken:
- VUK’a göre bilanço hazırlanır
- Henüz:
- Vergi karşılığı
- Yasal yükümlülükler
dikkate alınmaz.
- Bu bilanço üzerinden:
- Yabancı kaynak
- Öz kaynak
karşılaştırılır.
- Aşan kısım varsa → FGK uygulanır.
Örnek Senaryo (Basitleştirilmiş)
- Öz kaynak: 10.000.000 TL
- Yabancı kaynak: 15.000.000 TL
👉 Aşan kısım: 5.000.000 TL
Bu aşamada henüz:
- Kurumlar vergisi karşılığı yoktur.
Bu doğru yaklaşımdır.
Eğer vergi karşılığı eklenseydi:
- Öz kaynak düşecek,
- Aşan tutar artacaktı.
👉 Bu da hatalı FGK hesaplamasına yol açardı.
Sonuç ve Değerlendirme
25.09.2025 tarihli özelge ile birlikte:
✔ Finansman gider kısıtlamasında esas alınacak bilanço netleşmiştir.
✔ Vergi karşılığı ve benzeri kalemlerin dikkate alınmayacağı kesinleşmiştir.
Özetle:
👉 FGK hesabı, vergi ve diğer yasal yükümlülükler hesaplanmadan önceki bilanço üzerinden yapılmalıdır.
Özelge bilgileri: Tarih : 25.09.2025 Yayın Dönemi : Ekim 2025 Kaynak: GİB, Ankara Defterdarlığı, Gelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü, Sayı: E-38418978-125[6-2023/4]-….